As a root-word or prefix, we have:--_Apudeco_ = Contiguity. _Apudesti_ = To be present, or near.
Marks the situation of a thing or action. Denotes coincidence, either of place, time, or connection.
Examples.--_Li estas ĉe ni_ = He is with us (at our _house_). _Ni estis ĉe via patro_ = We were at your father's. _Ŝi estas ĉe la pordo_ = She is at the door. _Ĉe la alia flanko de la strato_ = On the other side of the street. _Mi gastas ĉe miaj amikoj, Gesinjoroj Smith_ = I am staying with (am a guest at) my friends, Mr. and Mrs. Smith).
Example.--_Ĉe nia alveno la hundo bojis_ = At (on) our arrival the dog barked.
Examples.--_Brakon ĉe_ (or, _en_) _brako_ = Arm in arm. _Koron ĉe koro_ = Heart to heart. _Mi kredas, ke ĉe ĉiu vorto, kiun vi diras...._ = I believe that with every word you say.... _Ĉe la komparativo oni uzas la konjunkcion "ol"_ = With the comparative the conjunction "ol" is used. _Por elpagi mian konton ĉe vi, mi sendas...._ = To settle my account with you, I send.... _Ĉe tia vetero, vi estos baldaŭ resanigita_ = With such weather, you will soon be restored to health. _Ĉe tio_ = On that.
As a prefix, _Ĉeesti_ = To be present. _Inter la ĉeestantoj ni rimarkis...._ = Amongst those present we observed....
Examples.--_Je ĉirkaŭ tri paŝoj_ = At about three paces. _La hundoj ludis kaj saltis ĉirkaŭ ŝi_ = The dogs played and jumped around her.
Example.--_La koncerto daŭris ĉirkaŭ tri horojn_ (or, _dum ĉirkaŭ tri horoj_) = The concert lasted about three hours.
Example.--_Li premis sian edzinon ĉirkaŭ la talio_ = He squeezed his wife round the waist.
Example.--_Mi volas aĉeti ĉirkaŭ kvar funtojn_ = I wish to buy about four pounds.
As a prefix or root-word, _ĉirkaŭ_ has the signification of "encircling," as:--_Ĉirkaŭfrazo_ = Periphrase, circumlocution. _Ĉirkaŭpreni_ = To embrace. _Ĉirkaŭi_, _ĉirkaŭigi_ = To surround.
[19] It will be seen from the examples that the preposition _ĉirkaŭ_ may be followed by the accusative of direction: _Jakobo metis sakon ĉirkaŭ siajn lumbojn_ (Rabistoj, 52, 2); _La virino ĵetis ambaŭ brakojn ĉirkaŭ la kolon de la knabino_ (Marta, p. 8); _Ĵetante siajn brakojn ĉirkaŭ lian kolon_ (Faraono, II, 57).
Used only after words denoting quantity, measure, weight, number, etc. Between two words, da shows that the first word measures the second.