_Battles of Sacriportus and the Colline Gate._
Iam quot apud Sacri cecidere cadavera Portum Aut Collina tulit stratas quot porta catervas, 135 Tum cum, paene caput mundi rerumque potestas Mutavit translata locum, Romanaque Samnis Ultra Caudinas speravit volnera Furcas.
[Linenotes: 134. +apud Sacriportum+, near Praeneste, where Sulla totally defeated the Marians, under the younger Marius, 82 B.C. 135. +Collina Porta+, i.e. N.E. gate of Rome near the _Collis_ Quirinalis. 136. +paene+, with _mutavit_, l. 137.]
B. At Pontius Telesinus, dux Samnitium, vir animi bellique fortissimus penitusque Romano nomini infestissimus, contractis circiter XL milibus fortissimae pertinacissimaeque in retinendis armis iuventutis Kal. Novembribus ita ad portam Collinam cum Sulla { 10} dimicavit, ut ad summum discrimen et eum et rempublicam perduceret, quae non maius periculum adiit Hannibalis intra tertium miliarium conspicata castra, quam eo die, quo circumvolans ordines exercitus sui Telesinus dictitansque adesse Romanis ultimum { 15} diem vociferabatur eruendam delendamque urbem, adiciens numquam deluturos raptores Italicae libertatis lupos, nisi silva, in quam refugere solerent, esset excisa. Post primam demum horam noctis et Romana acies respiravit et hostium cessit. Telesinus { 20} postera die semianimis repertus est, victoris magis quam morientis vultum praeferens, cuius abscisum caput ferro figi gestarique circa Praeneste Sulla iussit.
[Linenotes: 6. +Pontius Telesinus+, ‘a kinsman in name and temper of the hero of 321 B.C.’ 12-14. +quae ... castra.+ ‘As Hannibal had tried to relieve the closely pressed Capua by a direct attack on Rome, Pontius Telesinus thought to draw off the besieging army from Praeneste by threatening the Capital.’ --Ihne. 20. +Romana acies respiravit.+ Sulla, with the left wing, was driven back by the Samnites to the walls of Rome, but Crassus with the right wing was completely victorious, and to him the final victory was due. ‘The issue of the whole war, at least on Italian ground, was decided by the battle of the Colline Gate.’ --Ihne.]
A. _Death of the Younger Marius. Sulla Felix._
Tum demum desperatis rebus suis C. Marius adulescens per cuniculos, qui miro opere fabricati in diversas agrorum partes fuerunt, conatus erumpere, cum foramine e terra emersisset, a dispositis in id ipsum interemptus est. . . . De quo iuvene quid { 5} existimaverit Sulla, in promptu est; occiso enim demum eo Felicis nomen adsumpsit, quod quidem usurpasset iustissime, si eundem et vincendi et vivendi finem habuisset.