B. _Advice of the Sabellian father to his sons._
‘Vivite contenti casulis et collibus istis, O pueri,’ Marsus dicebat et Hernicus olim 180 Vestinusque senex, ‘panem quaeramus aratro, Qui satis est mensis: laudant hoc numina ruris, Quorum ope et auxilio gratae post munus aristae Contingunt homini veteris fastidia quercus. Nil vetitum fecisse volet, quem non pudet alto 185 Per glaciem perone tegi, qui summovet Euros Pellibus inversis; peregrina ignotaque nobis Ad scelus atque nefas, quaecumque est, purpura ducit.’
[Linenotes: 179. +collibus istis+, i.e. in the central mountain range of Italy. The Federals chose Corfinium (E. of Lake Fucinus) to be the Italian rallying-point, and the seat of a new State. 180-181. +Marsus ... Hernicus ... Vestinus+, Sabellian peoples noted for their bravery and simplicity; the backbone of Rome’s army. 182. +numina ruris+, e.g. Ceres, Liber and Priapus. 185-196. +alto perone+ = a high rustic boot of raw hide. 187. +pellibus inversis+ = skins with the hair turned inwards. --Duff.]
Hanc tibi, ‘Quo properas’, memorant dixisse ‘Rutili? Luce mea Marso consul ab hoste cades.’ Exitus accessit verbis, flumenque Toleni Purpureum mixtis sanguine fluxit aquis. 566
OVID, _Fasti_, vi. 563-566. [Hallam VI. 487-490]
[Linenote: 563. +Hanc+, sc. _Leucothea_, goddess of the sea and of harbours. +Rutili+. Rutilius, consul 90 B.C., defeated and slain at the R. Tolenus (Turano) by the Marsian Vettius Scato.]
Data est civitas Silvani lege et Carbonis: si qui { 5} foederatis civitatibus ascripti fuissent, si tum, cum lex ferebatur, in Italia domicilium habuissent et si sexaginta diebus apud praetorem essent professi.
[Linenotes: 5. +lege+, i.e. the Lex Plautia Papiria of the tribines M. Plautius Silvanus and C. Papirius Carbo. The Lex Julia of L. Julius Caesar 90 B.C., granting the _civitas_ to the Latins and to all the other Italian States not in rebellion, had weakened the resistance. The Lex Plautia Papiria ‘scattered among the Italian ranks the seeds of discord and dissolution.’]
Memini colloquia et cum acerrimis hostibus et cum gravissime dissidentibus civibus. Cn. Pompeius, { 10} consul me praesente, cum essem tiro in eius exercitu, cum P. Vettio Scatone, duce Marsorum, inter bina castra collocutus est. . . . Quem cum Scato salutasset, ‘quem te appellem?’ inquit: ‘voluntate hospitem, necessitate hostem.’ Erat in colloquio aequitas: { 15} nullus timor, nulla suberat suspicio; mediocre etiam odium. Non enim, ut eriperent nobis socii civitatem, sed ut in eam reciperentur petebant.